Lege handen, vol hoofd, handen leeg

We maken jullie graag warm voor “Lege handen, vol hoofd, handen leeg”, een forumtheatervoorstelling die ontstond uit een participatief traject met ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting. Vanuit die ontmoetingen groeide een gedeeld verhaal, gevoed door persoonlijke ervaringen, inzichten en pijnpunten die te vaak onzichtbaar blijven.

De titel zegt veel: leven in armoede betekent vaak leven met beperkte kansen en middelen, met letterlijk lege handen. Tegelijk zorgt die realiteit voor voortdurende stress, zorgen en druk: een vol hoofd. Die combinatie maakt het bijzonder moeilijk om vooruit te geraken en uit een situatie van tekorten te ontsnappen. In de voorstelling brengen ze deze vicieuze cirkel tot leven.

Ze tonen ook hoe stigma en stempel mensen blijven raken, hoe vooroordelen blijven kleven en hoe dat doorwerkt in iemands zelfbeeld en plek in de samenleving. Daarbovenop komt het gevoel van niet gehoord en niet gezien worden: wanneer stemmen verdwijnen in systemen en beslissingen vaak boven hoofden worden genomen.

Uitzonderlijk in deze reeks over de projecten die Welzijnszorg steunt gaan we in gesprek met een deel het gezelschap over het maakproces, de verhalen achter de voorstelling en waarom het zo belangrijk is om deze thema’s via theater een stem te geven.

Stel jullie even voor?

Ik ben Christel en ik doe mee aan het theater. De vorige keer heb ik ook meegedaan.

Ik ben Inez en het is de eerste keer dat ik meedoe aan het forumtheater.

Ik ben Dennis en ook voor mij is het de eerste keer dat ik meedoe aan het forumtheater.

Ik ben Lien en ik begeleid de werkgroep rond mentaal welzijn. Het forumtheater is het resultaat van de werkgroep die al twee jaar loop

Hoe zijn jullie gestart aan het forumtheater?

Dennis: Via de werkgroep Psychische Kwetsbaarheid.

Inez: We waren aan het nadenken over hoe we dat zichtbaar konden maken voor mensen.

Christel: We wilden graag nog eens een theaterproject doen.

Welke thema's komen er aan bod?

Dennis: Mensen in armoede of met een beperking worden vaak anders bekeken.

Inez: Ja, als ze dat op voorhand weten, dan wordt er anders naar u gekeken.

En anders met je omgegaan?

Inez: Ja, dan hoor je er niet meer bij. Dat we dat allemaal wel een beetje merken.

Lien: Inderdaad, het stukje van erbij horen. Als je stigma's en stempels krijgt en er niet bij hoort, dan heeft dat ook een hele grote impact op je mentaal welzijn.

Inez: Dat ze zo soms aan u voorbijgaan, dat ze niet echt luisteren naar de inhoud wat er verteld wordt.

Dat je het gevoel hebt dat je stem niet wordt meegenomen?

Lien: Dat komt veel aan de bod komt, dat er vaak boven het hoofd...

Inez: Dingen worden beslist en nooit overlegd worden.

Mensen in armoede of met een beperking worden vaak anders bekeken.

Waarom hebben jullie voor het thema mentaal welzijn gekozen?

Inez: Er is een bevraging geweest en dat is bij de meesten naar boven gekomen, omdat veel mensen die hier komen daar ook wel mee te maken hebben en toen heeft Lien die werkgroep opgericht samen met ons.

Veel mensen die hier komen hebben ook wel met mentaal welzijn te maken.

Wat vinden jullie de kracht van het theater?

Dennis: Het naar buiten brengen van onze verhalen.

Inez: Zo dat de mensen kunnen zien wat er allemaal leeft, want ik denk dat veel mensen het toch nog niet begrijpen.

De kracht van het theater zit in het laten zien wat er allemaal leeft bij mensen in armoede.

Dus jullie hopen dat anderen armoede anders gaan zien?

Inez: Dat ze ons niet altijd zo in een hoekje zetten...

Want het doelpubliek dat komt kijken, is dat de Sint-Truidenaar of wie hopen jullie?

Inez: Mensen uit de geestelijke gezondheidszorg.

Lien: We hebben een save the date voor 5 juni breed verspreid het lokale bestuur, ons netwerk en daarnaast ook gericht op iedereen die in aanraking komt met de geestelijke gezondheidszorg, zoals Inez aangeeft.

Gaan jullie dat in de toekomst nog eens een theatervoorstelling doen, doen jullie dat jaarlijks?

Inez: Daar hebben we de centjes niet voor.

Als jullie de financiën zouden hebben, zouden jullie dat dan vaker willen doen?

Dennis: Dat denk ik wel.

Inez: Dat weet ik nog niet, eerst zien hoe dat het meevalt.

Lien: Het vertrouwen mag nog wat groeien. We zijn nog maar net gestart. Het forumtheater vinden de mensen wel spannend, omdat het concept anders is.

Wat is dan het verschil?

Inez: Hier gaan we bij één van de drie sketches het publiek mee betrekken en vragen wat zij zouden doen en bij de ander theater is dat minder of niet.

Dus eigenlijk doet het publiek mee met het theater? Het is interactief.

Lien: Er was ook een naam voor hé.

Christel: Ik weet het niet meer.

Lien: Legislatief theater.

Dennis: Het moeilijke is dat je dan moet improviseren als de mensen het podium opkomen.

Christel: Je moet ze iets vragen, dan kunnen ze nog op hun manier antwoorden.

We doen legislatief theater, het is interactief, dus het publiek mag meedoen. Spannend!

Legislatief theater is een methode die is ontwikkeld door de Braziliaanse theatermaker Augusto Boal. Het doel is om burgers actief te betrekken bij het identificeren van oplossingen voor sociale en politieke problemen. Door herkenbare situaties na te spelen, kunnen deelnemers samen met beleidsmakers werken aan het creëren van nieuwe wetten of het aanpassen van bestaande wetgeving.

Wat hopen jullie dat mensen meenemen als ze op het einde naar huis gaan?

Inez: Dat wij ook gewoon mensen zijn. Dat er niet anders naar ons gekeken wordt.

Dat is wel een mooie en belangrijke boodschap. Is dat anders bij een van jullie?

Dennis: Gewoon dat de mensen in armoede er ook bij horen.

Lien: Ik denk dat we ook wel in de kijker willen zetten dat er sowieso taboe is op mentaal welzijn in de samenleving, maar de taboe wordt nog veel groter als je en in armoede leeft en mentale problemen hebt. Dat is een moeilijke zowel voor hulpverlening als de samenleving.

Inez: Er wordt niet genoeg gekeken naar mensen die het psychisch moeilijk hebben. Er wordt niet genoeg rekening mee gehouden.

Dennis: Het is ook net omdat het niet zichtbaar is, dat het moeilijk is om het...
Het is daarom dat we er mee naar buiten komen.

Inez: Je moet gewoon iedereen gelijk behandelen en je moet gewoon iedereen behandelen hoe je zelf wil behandeld worden. Zo vind ik dat.

Wat hebben jullie aan de steun van Welzijnszorg?

Lien: Het grootste deel van de steun gaat naar de begeleiding door een professionele theatermaker die werkt met groepen van mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie. Daarnaast hebben we nog kosten voor een decor, catering, communicatie en theaterzaaltje met technieker.

Wat zou jullie droom zijn van wat er uit het theater komt?

Christel: Mijn droom is heel groot, dat mensen niet meer in armoede moeten leven.

Dennis: Ja dat er meer middelen worden vrijgemaakt, maar dan moeten we al richting Vlaanderen

Inez: Als we mogen dromen, dan is er een opvang voor iedereen en dan er geen maximumtijd op hulpverlening, dat je niet altijd moet stoppen als het dan even iets beter gaat.

Komt dat ook aan bod in het toneel? Het gebrek aan middelen en tijd in de hulpverlening? Of willen jullie dat graag aan bod laten komen?

Inez: Ja, het loopt zo allemaal echt een beetje door elkaar.

Lien: Het is nu nog moeilijk om te zeggen... We hebben veel scènes die mogelijk zouden zijn, wat hun eigen verhalen zijn. Zij hebben nog niet gekozen welke scènes het effectief gaan worden.

Inez: Die nazorg echt...

Als jullie in een aantal zinnen iemand zouden kunnen warm maken om te komen kijken. Wat zouden jullie dan zeggen?

Inez: Als je meer wil weten, gewoon komen kijken.

Dennis: Mensen in armoede en met een psychische kwetsbaarheid kunnen ook iets betekenen en bereiken.

Dankjewel, ik denk dat we daarmee kunnen afsluiten.