De Schakel: de armoedekloof overbruggen

Welzijnsschakel De Schakel in Puurs is een plek waar mensen werk maken van de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. Iedereen is er welkom!

Je kan op de koffie komen in de ontmoetingsruimte en tweedehandskledij voor een lage prijs op de kop tikken in het kringloopwinkeltje. Verder organiseren zij ook activiteiten zoals bijvoorbeeld culturele uitstapjes en vormingen.

Klinkt goed hè? Wij gingen praten met de coördinator Marleen Van den Mooter. Lees je mee?

Dag Marleen, stel jezelf eens voor, wie zijn jullie?

Ik ben Marleen Van den Mooter, coördinator van De Schakel in Puurs. De Schakel is als Welzijnsschakel en armoedevereniging gestart in 1994.

In een relatief rijke gemeente, waar we wel ervaren dat armoede aanwezig is, maar zeer verdoken blijft.

We proberen door verschillende activiteiten, met een focus op het samenbrengen van mensen met en zonder armoede-ervaring, in te zetten op ontmoeting en mekaar leren kennen. Om voor een stuk die kloof die er is tussen mensen te kunnen overbruggen.

We hebben ook een winkeltje waar iedereen binnen kan lopen, net om die drempel zo laag mogelijk te houden. Want het is niet vanzelfsprekend om zomaar een armoedevereniging binnen te stappen.

Wat doen jullie dan concreet aan activiteiten of manieren van ontmoeting?

Achter het winkeltje is een ontmoetingsruimte en dat is voor een stuk het kloppend hart, waar mensen een kop koffie kunnen drinken, een babbel kunnen doen, waar ze ook uitgenodigd kunnen worden voor activiteiten... Donderdagmiddag zijn er boterhammen met soep, dit is voorbehouden voor mensen met een kleine portemonnee.

De ontmoetingsruimte is het kloppend hart van De Schakel. We willen daar de focus op leggen.

Daarnaast proberen we mensen in beweging te krijgen. We hebben ervaren dat dat zeer moeilijk is. Daarom zoeken we voortdurend naar een wandelingen in de buurt, afgestemd op mensen zelf. We organiseren ook vang- en werpspelen. Enerzijds is de focus het sociaal contact. Want we merken dat mensen in armoede daar vaak tegenaan lopen, hun sociaal contact is zeer beperkt en mensen zitten soms heel geïsoleerd. Door zo'n activiteiten te doen, kom je buiten.

We proberen mensen in beweging te krijgen met een wandeling in de buurt, vang- en werpspelen, enz.

Anderzijds, bewegen op zich. Dat is voor zowel de fysieke als mentale gezondheid belangrijk en we willen we daarop inzetten. Heel vaak maken we gewoon hier in de buurt een wandeling, maar we zijn nu al een paar keer naar Brussel en naar Sint-Niklaas geweest. We mikken om iedereen te kunnen meenemen voor een wandeling van een vijftal kilometer. Dat mensen niet moeten zeggen, we kunnen niet goed stappen, dus we gaan niet mee. Eigenlijk is het net die groep die we willen bereiken. Dat kan ook, als het beter weer wordt, gekoppeld worden aan vang- en werpspelen hier vlakbij. Daarnaast, als we niet buiten kunnen, doen we gezelschapsspelen. Tot slot gaan we op daguitstap of op vakantie met de mensen.

Jullie doen ook voedselverdeling: hoeveel gezinnen kunnen bij jullie terecht en hoe vaak?

De winkel is 3 halve dagen open en de ontmoetingsruimte 4 halve dagen, op die 4de dag hebben we dan wekelijks de voedselbedeling.

Het gaat naar een maximum van 35 gezinnen: alleenstaande tot grote gezinnen. De druk wordt groter vanuit het OCMW en we zijn nu wat aan het zoeken naar een manier om daar toch wel wat roulement in te krijgen. We willen ook vermijden dat die voedselhulp eigenlijk beschouwd wordt als armoedebestrijding, want dat is het niet.

Voedselhulp verandert niks aan de leefsituatie van mensen. De week erna gaan mensen moeten terugkomen. Terwijl je zou willen dat ze dat zelf eten kunnen kopen. Dat ze een voldoende hoog inkomen hebben.

Je geeft wel wat budgettaire ruimte door te zorgen dat er wat eten is, maar fundamenteel verandert er niks aan de situatie. Dat willen we blijven aan kaarten. Dat is ook de reden waarom we zeggen: “we gaan hier niet alles inrichten in functie van die voedselbedeling.” Dat is niet onze doelstelling, want wezenlijk verandert dat niks. Voor ons is het ook wel een eerste instap om mensen binnen te krijgen. Dus het is een beetje een dubbel.

Vanuit het samenbrengen van mensen komen er verhalen naar boven waar anderen zich in herkennen. We merken uit de signalen dat er een aantal zaken zijn waar mensen in armoede geen toegang toe hebben of niet kunnen deelnemen.

We willen echt wel goede signalen geven. We willen mensen samenbrengen. We willen werken aan dat sociale contact. We zien waar mensen tegenaan lopen.

We willen onder andere inzetten op de mentale veerkracht, maar ook toegang tot diensten, tot woning... Dus dat zien we en eigenlijk willen we dat signaal wel horen en oppikken.

We gaan ook meer structureel aan de slag en proberen het gesprek aan te gaan met lokale partners rond vrije tijd, uitsluiting en armoede.

Mentaal welzijn

Wat we vorig jaar gemerkt hebben met een paar sessies van de CM rond positieve gezondheid, is dat de mentale veerkracht van mensen vaak wel een probleem is. Dat ze aangaven van ‘we voelen ons niet goed in ons vel’. We willen we toch minimaal een drietal sessies doen met psychologen om in te zetten op dat verhaal van veerkracht, meer weerbaar zijn.

We zoeken hoe we de veerkracht van mensen kunnen versterken, met bewegen maar ook met mentale coaching en weerbaarheid.

Ik vond het wel sprekend dat een van onze mensen zei: “Ja Marleen: ik beweeg genoeg, maar ik ben nog altijd gestresseerd. Ik ben de hele dag aan het bewegen.” Ik zeg: “Ja, maar eigenlijk gaat vooral het loslaten wat in je hoofd ronddraait dat verschil maken. Als jij omwille van het feit dat je druk of gestresseerd bent, continu aan het bewegen bent en niet tot rust kunt komen, daarover gaat dat eigenlijk niet. Het gaat echt over even tot rust komen, bewegen en tegelijkertijd niet bezig zijn met de problemen die er op je afkomen, maar gewoon laten bezinken. Daarna heb je terug iets meer energie”. En dan zegt ze: “maar zo had ik dat nog niet bekeken”.

Gaan jullie daar ook samenwerking voor aan met andere organisaties?

We nemen dat verhaal van die positieve gezondheid mee naar de eerstelijnszone, wat een win-win is. Want we zijn ook partner net om die betekenis van gezondheid en wat dat doet met mensen in armoede mee te geven en in die zin is dat wel een heel belangrijke partner.

Want wat zijn ook andere reacties van mensen in armoede? Hoe merk je dat je hen vooruithelpt?

Ja, vooral dat babbelen en mensen toeleiden naar activiteiten. Vorige week was er een dame en naar mijn gevoel is ze bij momenten echt op en er zijn ook heel veel familiale problemen. En ik zeg: “maar waarom probeer je dat nu eens niet gewoon? Gewoon eens doen. Laat even alles achter je. Dat is maar twee uurtjes, max. Je zit hier vlakbij”. En dan zei ze van... “Eigenlijk zou ik dat wel eens een keer moeten doen. Ja, gewoon loslaten, luisteren en zitten.”

We hebben nu iemand die met haar hart sukkelt, lang. Die zei vorige week:

“O, Marleen, wanneer ga je nog eens wandelen? Want mijn medicatie werkt en ik hoop dat ik eindelijk terug kan meegaan. Want ik kijk daar zo naar uit.”

Hoeveel mensen zouden jullie daarmee willen bereiken?

Bij het bewegen is een goed aantal 12 à 15 personen en we zien dat dat varieert in functie van wat we eraan koppelen. Want goed werkt is om af te sluiten met een drankje en ergens samen binnen te gaan, omdat dat sociale aspect dan ook zeker meespeelt.
De groep mag echt niet te groot zijn, omdat anders mensen niet gaan open gaan praten.

Met Welzijnszorg geven wij dan vooral steun voor die beweegsessies?

Vooral die beweegsessies: de verplaatsing en bij afloop een drankje.

Ze betalen zelf altijd een stukje, want dat blijft ook belangrijk. Ze willen wel een bijdrage doen, maar daar gaan wij altijd uit van de 80-20 regeling.

Dus mensen betalen eigenlijk 20% van de reële kostprijs en de rest leggen wij bij. Mensen willen dat ook wel doen, ze willen ook wel iets kunnen geven.

De context trek je open, maar je blijft als groep samen. Je doet samen iets als groep en mensen gaan bewegen.

We hopen dat we op de uitstappen een grotere groep mee krijgen. Dat het echt een soort van daguitstap wordt, met het wandelen ginder als middelpunt.

De uitstappen willen we één keer om de 6 weken doen. We doen ook andere activiteiten ertussen en we voelen als we te veel kort na mekaar doen, dan loopt het niet goed. Dan is het te veel en dan haken mensen ook af...

Welk publiek proberen jullie vooral te bereiken qua leeftijd?

We proberen verschillende mensen te bereiken. Heel vaak zijn het volwassenen of wat ouderen. Wat we wel doen in de vakantie, en bijvoorbeeld de kerstperiode, dan koppelen we het aan schaatsen of wandelen en dan gaan er ook kinderen mee.

We zoeken naar dingen die verschillende mensen kunnen aanspreken.

Hoe willen jullie dat misschien laten groeien de komende jaren? Wat is jullie doelstelling daar nog mee?

Ik denk dat we echt wel naar die regelmaat willen gaan en dat ook volhouden. We willen ook nieuwe mensen bereiken, dat het niet beperkt blijft tot dat groepje en we voelen dat dat een uitdaging is.

Het mag ook geen te vaste groep worden. Want dan loop je het risico dat anderen uitgesloten worden, waar we ook heel erg alert voor zijn.

Want wat zou jullie droom zijn?

Natuurlijk dat armoede verdwijnt en dat mensen gemakkelijker toegang hebben tot rechten. Dat vind ik wel een hele belangrijke, die sociale rechten zoals: een woning, een menswaardig inkomen, toegang tot gezondheidszorg... Zo'n dingen, daar lopen mensen echt tegen aan. Zelfs vrije tijd, omdat dat een thema is dat hier leeft. Mensen geven ook aan: dat geeft ons zuurstof. Dat geeft ons energie. Dat is brood om van te leven. Soms lijkt het vandaag de dag wel steeds moeilijker te worden...

Dat is dan het teken dat jullie werk heel hard nodig is, heel belangrijk is en zeker moet verdergezet worden. Bedankt, Marleen!