Aileen, ervaringsdeskundige bij Welzijnszorg vzw, regio Vlaams-Brabant

Welzijnszorg is er ten volle van overtuigd dat de ervaring van mensen in armoede een belangrijke bron van kennis is.  Zonder deze kennis kunnen we de strijd tegen armoede niet voeren.  We proberen deze ervaringskennis dan ook in al onze processen en beslissingen te laten meeklinken.  Ervaringskennis en –deskundigheid biedt een uniek perspectief dat gewaardeerd moet en mag worden.  

We willen onze vrijwillige ervaringsdeskundigen dan ook erkennen door hen in deze reeks te interviewen en hun kijk met jullie te delen.  Dat levert boeiende gesprekken op.  We stellen u graag  onze ervaringsdeskundige voor de regio Vlaams-Brabant voor, Aileen. 

Dag Aileen, stel jezelf eens voor. Wie ben jij en wat doe je? 

Ik ben Aileen en ik ben een alleenstaande mama van een meisje dat intussen tiener is. Ik kom uit de regio Leuven en ik heb al een lang en vooral kleurrijk parcours afgelegd in mijn leven, zowel professioneel als privé. Ik kom zelf uit een vluchtelingengezin en ik ben door toch heel wat tegenslagen in het leven terug met mijn dochter in een kwetsbare positie terechtgekomen.  

Ik ben eigenlijk ook gewoon een mens en veel meer dan enkel ‘ervaringsdeskundige’.  

Dat is een deel van jou, maar je bent natuurlijk veel meer dan dat. 

Dat is het etiket dat ik tegen wil en dank opgeplakt krijg en de term die er in de samenleving voor gebruikt wordt. Eigenlijk ben ik heel vaak gevallen, maar nog vaker terug opgestaan. Ik denk dat dat het belangrijkste is.  

Hoe ben je bij Welzijnszorg terechtgekomen? Wat doe je binnen Welzijnszorg?  

Ik ben met Welzijnszorg in contact gekomen via een project rond wonen . 

Wat ik doe voor Welzijnszorg is redelijk ruim en heel boeiend.  

Ik geef samen met Juna vormingen. We gaan overal waar we gevraagd worden: organisaties, middenveldorganisaties, scholen...  Dat maakt het heel boeiend. Wat ik ook heel fijn vind is dat ik van jullie veel inspraak krijg in de inhoud van de vorming. En dat jullie mij vroegen om het stuk van inclusie ook mee in de basisvorming te verwerken.  

Heb je nog een leuk weetje? 

Ja ik heb meegewerkt aan CD S.O.L.I.D.A.I.R. Het was empowerend doordat we samen met Lennaert Maes een getuigenis konden brengen op muziek. Als ervaringsdeskundige eens op een andere manier aan het woord komen was heel fijn. Mijn dochter en ik stonden toen ook samen op het podium in de Stadschouwburg. 

De CD S.O.L.I.D.A.I.R. kan je via Spotify beluisteren. 

Op veel van onze publieke evenementen ben jij ook heel zichtbaar, omdat jij toch ook wel een sterke publieke spreker bent? 

Dank je wel, Juna! Het is waar dat jullie mij daarvoor vaak vragen. Zoals startavond, slotevent. Ook voor de themaviering rond gezondheid van professor Nicaise.  In het begin vond ik dat niet gewoon spannend, maar een beetje angstaanjagend. Omdat je nooit weet welk publiek je tegenover krijgt. Maar ik vind het ook altijd fijn dat ik het nooit alleen moet doen. Altijd in duo, dat wordt ook altijd goed voorbereid. Eens het begonnen is, voel ik me meestal wel rustig. Er wordt echt geluisterd. En sommigen proberen er zelfs iets mee te doen, op hun eigen manier. Met politici in gesprek gaan, dat heb ik intussen ook een paar keer gedaan op jullie vraag. Dat vind ik eigenlijk nog veel spannender, er staat wel wat op het spel! 

Ik vind het ook altijd fijn dat ik het nooit alleen moet doen. Altijd in duo en het wordt ook steeds goed voorbereid. 

Merk je dat op persoonlijk vlak dan ook?  

Recent was er een reportage over mensen die chronisch, langdurig ziek zijn. En die werden afgeschilderd als profiteurs, luiaards, wat nog allemaal. Dat heeft zeker te maken met de huidige legislatuur. De trend in de wereld is steeds meer asociaal.  Het is alsof het aantal vooroordelen gestegen is. Mensen in armoedesituaties zijn altijd zondeboek geweest voor alle problemen in de maatschappij. Wij zijn een gemakkelijk slachtoffer. We bevinden ons al in een kwetsbare situatie. Dus dat is de reflex. Niet enkel vanuit de politici, maar ook vanuit de samenleving.   

Eigenlijk zijn alle mensen in armoede die ik ken overlevers. En overlevers zijn doorzetters. En doorzetters zijn allesbehalve luie mensen. Anders was je er al lang niet meer.  

Is dat wat mensen zonder armoede-ervaring zouden moeten weten, over mensen met armoede-ervaring, dat ze eigenlijk heel sterke mensen zijn?  

Wij zijn niet de oorzaak van onze situatie. We hebben niet gevraagd om ziek te vallen. We hebben niet gevraagd dat het elke maand een strijd is om je energiefacturen te kunnen betalen. Sommigen onder ons hebben zelfs niet eens de kans gekregen om hogere studies te doen. Maar het is niet omdat je enkel school hebt gelopen, middelbare school, of arbeider bent, dat je daarom minder rechten zou hebben.  

Het is echt waar niet, door niet te werken, te weinig te werken, dat wij in een kwetsbare situatie zijn terechtgekomen. 

Welke mens staat er op een dag op en zegt: "ik ga nu lekker niets doen en mij in de schulden werken, in armoede leven, zonder een dak boven mijn hoofd, in de winter buiten op straat zien te overleven"? 

Het is geen keuze, hè.  

Het is geen keuze. Het is absoluut geen keuze. Het gebeurt sneller en gemakkelijker dan je denkt. En het is echt structureel dat er iets moet gebeuren.  

Zolang dat er in de samenleving die hardnekkige visie blijft bestaan dat het je eigen schuld is, gaat er structureel weinig veranderen.  

Waarom is het zo belangrijk dat in dat proces mensen zelf gehoord worden? Waarom moet de stem van mensen met ervaring eigenlijk gehoord worden?  

Mensen die zich in een armoedesituatie bevinden, wij hebben eigenlijk een signaalfunctie, ook al hebben we daar niet voor gekozen. Maar zo zou de samenleving dat eigenlijk moeten zien en zeker een democratische samenleving als België, zien van, kijk, daar en daar loopt het allemaal mis.  

Als we verder op deze weg blijven gaan, gaat het niet goed komen.  

En daarom is het des te belangrijker dat wij niet enkel onze stem laten horen, maar dat wij ook een platform krijgen om dat te doen.   

Ik doe het voor mijn kind en haar generatie. Omdat ik ook echt geloof dat het anders kan,  op een echt daadwerkelijk solidaire en inclusieve manier.  

Hoe  zou die samenleving er dan uitzien?  

Ten eerste al de basisrechten als mens. Dat daar voor iedereen, elk kind, elke volwassene, aan voldaan is.  En ook op de arbeidsmarkt zou er heel veel moeten veranderen. Niet enkel qua systeem, maar ook hoe er tegen arbeid wordt aangekeken en hoe het georganiseerd wordt. 

Er zijn heel veel mensen die een handicap of een chronische ziekte hebben die misschien niet meer voltijds kunnen werken, maar zeker nog wel een deeltijdse of zelfs twee dagen in de week kunnen gaan werken. Maar daar bestaan geen vacatures voor. Wat maakt dat een heel groot deel van die mensen geen andere keuze hebben dan op OCMW te belanden of werkloosheidsuitkering.  

Op de arbeidsmarkt zou er heel veel moeten veranderen. 

Vrijwilligerswerk is heel waardevol, maar het wordt niet gevaloriseerd in onze samenleving. Wij bouwen daar geen sociale rechten mee op. Wij bouwen daar geen pensioenrechten mee op. Ik vind dat best wel paradoxaal, aangezien dat dat zo waardevol is. En dat de motivatie van mensen die dat doen, dat dat intrinsiek is. En niet voor betaald wordt. 

Stop met de schuld en de oorzaak van armoede bij de persoon zelf te leggen.  

Wil je nog iets toevoegen? 

Ik denk dat mensen ook vaak schrik hebben van ons. Wat zijn mensen in de marge, wat is de marge van de samenleving? Wat is dat juist?  Stap op iemand af, durf dat te doen. Ga ermee in gesprek. Maar met een heel open houding, zonder vooroordelen en laat je eigen referentiekader achterwege. En je gaat zien: wij zijn niet zo anders dan een ander. 

Ga met mensen in armoedesituaties in gesprek, met een heel open houding. 

Ik denk dat jij ons wel enorm helpt om de andere mogelijkheden te laten zien en door je eigen expertise van hoe het anders zou kunnen en wat er nodig is heel veel waarde toevoegt. 

Ik ben enerzijds dankbaar dat organisaties als Welzijnszorg bestaan, maar anderzijds doet het me ook wel pijn want als we in een samenleving zouden leven die echt solidair is, waar iedereen echt kan leven en waar niemand zich zorgen moet maken of er wel aan zijn of haar basisrechten en –behoeftes is voldaan, dan zou Welzijnszorg niet hoeven te bestaan. 

Als de samenleving echt solidair zou zijn en in ieders basisbehoefte voorzien zou zijn, dan zou Welzijnszorg niet hoeven te bestaan. 

Wat zou je mensen dan in armoede toewensen?  

Als ik de andere overlevers iets mag toewensen, zou ik dat graag doen. Ik wens ze niet alleen van kracht en moed dan wil ik ook meegeven dat ze niet alleen staan en veel solidariteit ook mogen voelen.  

Ik geloof dat we eraan kunnen bijdragen. 

Dat geloof ik ook, anders zouden we niet doen wat we doen.