2GO: voor het rijbewijs dat kansen geeft

Een rijbewijs kan je kansen in het leven op verschillende manieren vergroten, omdat het zowel praktische voordelen biedt als persoonlijke ontwikkeling stimuleert. 2GO matcht kanszoekende jongeren met vrijwilligers die jongeren begeleiden in de reis naar onafhankelijkheid. 

Wij gingen in gesprek met Marlies De Werd over het samenwerkingsverband 2GO Leuven 

Dag Marlies, stel jezelf en jullie project eens voor?  

Ik ben Marlies De Werd, ik werk bij Monte Rosa, een voorziening voor bijzondere jeugdzorg in het Leuvense die aan meer dan 50 kinderen en jongeren een residentiële plaats biedt. Residentieel wil zeggen dat kinderen en jongeren niet thuis wonen, maar bij ons verblijven. Vaak zijn ze geplaatst door een jeugdrechter omwille van een zeer moeilijke thuissituatie.  We merkten een tweetal jaar geleden dat heel wat jongeren die bij ons verbleven graag hun rijbewijs zouden halen, maar niet het geld hadden om hun 20 uur met de rijschool te doen en ook geen netwerk hadden die hun kon leren rijden. Daarom zijn wij een samenwerkingsverband aangegaan onder de naam “2GO Leuven”. 2GO is een vzw in het Antwerpse die voor heel Vlaanderen rijbegeleiding op basis van vrijwilligers willen opstarten. Het samenwerkingsverband hier bestaat uit het OCMW van Leuven, Arktos Leuven, LIGO, 2GO vzw zelf en Monte Rosa.  We zitten aan 18 behaalde rijbewijzen sinds de start van het project en momenteel zijn er 25 duo's op de baan. 

Wat houdt het samenwerkingsverband dan concreet in? Wat doen jullie dan exact? 

Praktische rijvaardigheden opdoen 

Wij zijn mee in het samenwerkingsverband gestapt zodat wij een auto ter beschikking hebben voor jongvolwassenen die graag een rijbewijs willen halen samen met een vrijwillige rijbuddy en die voldoen aan de criteria. De criteria zijn: je moet zowel financieel als in je netwerk niet voldoende middelen of ondersteuningsbronnen hebben om het te kunnen halen met je eigen middelen. Want er zijn veel mensen die een rijbewijs willen halen en sommige mensen kunnen wel beroep doen op iemand in hun netwerk of kunnen de rijschool betalen, maar het zijn vooral de jongvolwassenen die niet die mogelijkheden hebben die we dan via dit project helpen aan een vrijwillige rijbuddy. Die gaan soms voor meer dan een jaar elke week met de jongeren rijden om op die manier hen ook klaar te stomen voor het praktisch rijbewijs.  

Theoretisch rijbewijs halen 

Inmiddels hebben we een bijkomend samenwerkingsverband met LIGO gestart en zij bieden nu voor diezelfde groep een mogelijkheid om een theoretisch rijbewijs te halen. Want we merkten, nu hebben we wel de mogelijkheid dat jongeren hun rijbewijs kunnen halen, maar je moet eerst je theorie halen voordat je de auto in mag stappen. Voor jongeren die uit hele kwetsbare thuissituaties komen of al vrij lang in een residentiële voorziening voor bijzondere jeugdzorg verblijven is ook de mentale ruimte om te leren veel beperkter. We merkten dat het voor hen gewoon ook moeilijker was om hun theoretisch rijbewijs te halen.  

Voortraject 

Ondertussen hebben we ook een voortraject voor jongeren voor wie het ook moeilijk is om hun theorie te halen. Vooral omdat we merken, dat zijn geen jongeren of jongvolwassenen die een lager IQ hebben, maar zodanig in overlevingsmodus staan, bv omdat de kosten van de verwarming of de schoolrekening of medische kosten doorwegen, dat ze eigenlijk geen mentale ruimte hebben om nieuwe informatie te verwerven.

De vrijwillige rijbuddy’s 

De vrijwillige rijbuddy's worden heel erg ondersteund en gecoacht op het leren autorijden, dat vraagt op zich ook wel wat know-how en kennis.  Er zijn intervisiemomenten met mensen die in het verleden voor een rijschool werkten die nu in hun vrije tijd onze rijbuddies mee opleiden. We hebben ondertussen ook een opleiding voor de rijbuddy's over armoede en het effect daarvan op leren. Ze leren dan waar de jongvolwassenen waarmee ze in de auto zitten, mee te maken krijgen.  Vaak zijn dat dingen waar je als middenklassepersoon nooit mee te maken hebt.  We maken hen bewust van wat dat doet met leren, wat dat doet met stress. Dit zijn jongeren, jongvolwassenen die anders kunnen reageren op stressvolle situaties, omdat die al heel veel hebben meegemaakt. Dat stukje van de opleiding geven we zelf.  

Dan hebben de buddy’s meer de tools om ermee om te gaan? 

Meer tools of toch minstens het besef, inderdaad.  Maar er zitten ook praktische intervisies in, hoe leer je iemand achteruit inparkeren. De intervisies gaan heel breed, voor de rest zijn dan de vrijwillige rijbuddy's volledig verzekerd. Ze moeten ook niet in hun eigen auto rijden. Op die manier doen we de omkadering van de buddy's.  

Iedereen die buddy zou willen worden, zou dat ook kunnen met een opleiding? 

Ja inderdaad, maar de wetgeving zegt ook dat je minimaal 8 jaar je rijbewijs moet hebben en dat het nooit mag zijn ingetrokken. Als je aan die criteria voldoet, dan mag je rijbuddy worden.  

Geen concurrentie met de rijscholen 

De wetgeving wil vermijden dat iemand zonder die de juiste opleiding de hele buurt leert rijden.  Dus als het niet een van je eigen kinderen is, dan mag je vanaf het moment dat je een extern kind hebt leren rijden, daarna een jaar niemand extern leren rijden, voordat je weer opnieuw iemand kunt leren rijden. Wat maakt dat wij een continue nieuwe instroom van begeleiders nodig hebben. Maar wij bieden onze vrijwilligers net wel de omkadering en opleiding om te kunnen argumenteren voor een uitzondering op deze maatregel.

Soms halen mensen wel hun 20 uur met de rijschool, maar moeten ze daarna nog veel moeten blijven oefenen.

De jongeren die hun 20u rijschool gedaan hebben, mogen wel toegewezen worden aan iedereen. Op die manier kunnen we nog een extra groep van mensen ondersteunen en daar hebben we de samenwerking bijvoorbeeld met het OCMW ook voor. 

Want het OCMW betaalt voor sommige doelgroepen de 20 uur rijschool.  Ze doen dat voor mensen die vanuit een arbeidsoogpunt hun rijbewijs nodig hebben, enkel als er een heel concrete jobdoelstelling is, bijvoorbeeld buschauffeur worden bij De Lijn. 

Dan zijn dat niet enkel jongeren, maar ook volwassenen, die vanuit het OCMW dat duwtje in de rug krijgen om hun rijbewijs te halen, waardoor ze naar de jobdoelstelling kunnen doorstromen. 

Je hebt LIGO en het OCMW toegelicht binnen het partnerschap, maar wat is dan de rol van de andere partners? 

Monte Rosa en Arktos zijn eigenlijk degenen die vooral de jongeren toeleiden en Monte Rosa heeft ook het hele administratieve luik onder zich. Wij doen alles van de verzekering voor vrijwilligers, de autoverzekering, de autostaanplaats is hier ook, wij hebben hier ook een zaaltje waar de intervisies kunnen doorgaan. Dat is wat onze bijdrage is. Dat rekenen wij niet aan aan het partnerschap, omdat we dat zo belangrijk vinden voor onze jongeren dat zij daar hun rijbewijs mee kunnen halen. 

Arktos doet alles wat betreft het matchen van vrijwilligers en jongeren, heel belangrijk. Ze doen alle intakes van de buddy's en de jongeren en op basis van de intakegesprekken doen zij een goede match en zij volgen die match ook op. Zij hebben regelmatig incheckmomenten van loopt het nog goed, loop je ergens op vast?  Verder zijn er ook vrijwilligers die achter de schermen het project doen draaien: van wagenbeheer tot administratie, deze vrijwilligers worden ook door de halftijdse werkkracht die stad Leuven financiert voor Arktos gecoördineerd.

Want dat is ook wel belangrijk, die ondersteuning van de buddy en de jongere in dit hele verhaal? 

Als je je eigen kinderen leert rijden, is dat een vanzelfsprekendheid. Dit zijn jongeren en jongvolwassenen die vanuit hun moeilijkere thuissituatie soms al wel wat kwetsuren hebben opgelopen. Het is een technische vaardigheid die je bijbrengt als buddy, maar het is ook wel een engagement dat je opneemt. Er ontstaat wel een vertrouwdheid als je een jaar lang bijna 2 uur per week met iemand in de auto zit. Het is niet van je moet je engageren om de rest van zijn leven aanwezig te zijn, maar je merkt wel een persoonlijke band automatisch ontstaat.  

Als je eenmaal leert vertrouwen, ontstaan er wel hele mooie connecties. Dat vind ik het mooie van het project, het kan op persoonlijk vlak ook een meerwaarde zijn.  

Wat is concreet dan eigenlijk, na dat rijbewijs, de volgende stap?  Hoe heeft dat hen verder kunnen helpen?  

Vorig jaar hebben we in november enkele jongeren die hun rijbewijs hebben gehaald met het project gevraagd: wat heeft dat voor jou betekend?  

Het eerste is verhaal is van een jongere die werkt in de horeca, maar zijn horeca-lus was heel erg beperkt. Want hij kon alleen met openbaar vervoer of met de fiets er naartoe, hij kon niet bij elke werkplek solliciteren. Dus zijn rijbewijs betekent veel meer kansen en meer keuze.   

Het tweede was iemand die zijn diploma middelbare school niet gehaald. Dan kun je in de regio van Leuven nog heel makkelijk werk vinden en dan moet je op de industrieterreinen geraken voor werk in ploegen.  

Een van de jongeren heeft verteld: mijn netwerk woont in afgelegen dorpen, waar helaas De Lijn op wegbezuinigd is. Dus ze zegt als ik personen, die mij heel dierbaar zijn, wil zien, heb ik gewoon een auto nodig. Ze zei: “het is ook echt een goed middel tegen eenzaamheid”.  

En één jongere zei, dat is voor mij echt mijn vrijheid. Ik moest altijd afstemmen tussen wie kan me halen, wie kan me brengen... je krijgt iets meer regie over je planning.  

Een meisje zei: ik ben nu de gezinschauffeur.  Die brengt haar moeder naar de dokter en haar broertje naar school. We weten dat onze doelgroep ook niet altijd de middelen heeft om een auto te kopen, maar de deelsystemen zijn vrij goed uitgewerkt.  

Dus we maken verschil op vlak van het halen van werk-doelstellingen, het stukje eenzaamheid  aanpakken of het  eigen netwerk onderhouden, en het stukje vrijheid in je planning en zelf regie krijgen.  

Wat hebben jullie aan de steun van Welzijnszorg, wat draagt een schenker bij? 

We gebruiken deze middelen voor de verdere uitbouw van het praktijkluik van ons project: ondersteunen van de kansenzoekers en de rijbuddy’s tijdens hun traject (verzekering, workshops en intervisies organiseren), de uitbreiding en verdere professionalisering van de werking (via promotie, signalering naar het beleid) en onderhouden van de wagen waarmee ze op de baan gaan (verzekeringen, onderhoud wagen). 

We willen de vrijwilligers volledig willen ontzorgen, dus de auto is aangekocht is met projectmiddelen en wordt verder betaald door projectmiddelen. Er ligt een tankkaart in de auto zodat de buddy's kunnen tanken zonder voor te schieten. De auto is volledig verzekerd, ook omnium. Verder heb je de afschrijving van de auto natuurlijk. 

Want ja, we willen als deze total loss is, een nieuwe auto kunnen kopen. De vrijwilligers zijn ook verzekerd. Stel dat je een knak krijgt of een whiplash. Wij hebben inmiddels een dubbele bediening op de auto gezet, zodat de buddy's kunnen ingrijpen met een rem. Het is eigenlijk echt zoals een rijschoolwagen. Daardoor moet de auto twee keer per jaar naar de keuring en is er een extra onderhoud verplicht.  

En het zijn veel vrijwilligers. Er zijn bijvoorbeeld een aantal vrijwilligers die het onderhoud meedoen en die de wagen ook naar de keuring brengen. Dus eigenlijk al die logistieke ondersteuning zit binnen projectmiddelen die we aanvragen.  

Dankzij de projectmiddelen van Welzijnszorg kunnen wij dus de auto weer voltanken, het onderhoud betalen, de vrijwilligers goed verzekeren en al dat soort dingen.  

Wat zijn jullie doelen het komende jaar of komende jaren? Is er groeipotentieel?  

We hopen heel erg dat we op een bepaald moment een tweede auto kunnen aankopen. Er is een reservatiesysteem waarbij buddy's de auto kunnen reserveren om met hun jongeren te rijden.  Er zijn nu een dertigtal duo's ongeveer aan het rijden, maar dan merk je wel dat er natuurlijk nog momenten zijn dat de auto niet wordt gebruikt, vooral maandagochtend of dinsdagmiddag. Dan zijn ofwel de buddy's zelf nog aan het werk ofwel de jongeren zitten op school of hebben zelf werk. Dus de druk op de avondblokken en weekendblokken is natuurlijk groter en dan merk je wel.  

We hopen dat we met een tweede auto kunnen gaan rijden, zodat we effectief ook meer duo's aankunnen, waardoor we gewoon nog meer jongeren kunnen helpen om hun rijbewijs halen. 

Om meer duo’s te vormen hebben we ook meer vrijwilligers nodig, naast een tweede auto is dat een absolute noodzaak om de lange wachtlijst weg te werken, we organiseren regelmatig infosessies voor nieuwe buddy’s, en we roepen op om deze infosessie in hun netwerk bekend te maken om zoveel mogelijk nieuwe buddy’s te kunnen werven.

En voor de rest hopen we dat onze partner 2GO vzw verder kan afspraken maken met het beleid en we voor die wetgeving van een extern ‘kind’ begeleiden een uitzondering zouden kunnen krijgen. Wij zijn geen concurrentie met de rijscholen. Het alternatief voor kwetsbare jongeren is gewoon geen rijbewijs. Het is echt een kans voor hun toekomst.  

Wij hebben echt een hele strenge selectiecriteria en een intakegesprek om te kijken wie via dit project zijn rijbewijs kan halen. Voor iedereen kost het veel geld, maar we moeten wel echt degene eruit halen voor wie het anders echt niet mogelijk is.  

Wat is jullie droom of wens voor jongeren? 

Durf hulp te vragen, ik weet dat veel jongeren al zo vaak de deksel op de neus hebben gekregen dat ze denken ‘ik doe het zelf wel’, maar dat we merken dat jongeren die hulp durven vragen wel bij dit soort projecten, zoals het halen van een rijbewijs, terecht komen. 

Ik denk dat er wel heel veel mogelijkheden zijn van ondersteuningsbronnen en dat het vervelend is dat je door de bomen het bos niet altijd ziet. 

Ik denk dat dat mijn hoop is... Er zijn prachtige projecten en wij hopen ook om iedereen die daar nood aan heeft en de kans wil grijpen te kunnen helpen om hun rijbewijs te halen.  

Dankjewel, Marlies!