SOL plug & play: “Zonnepaneeltjes in het stopcontact? Waarom niet!” 

“Zonnepaneeltjes in het stopcontact? Waarom niet!”  

Een gesprek met Elie Claeys van Saamo West-Vlaanderen over hun strijd tegen energiearmoede 

 

Energiearmoede, energietransitie, hernieuwbare energie… wie die woorden hoort, denkt vaak meteen aan ingewikkelde schema’s en dure verbouwingen. Maar bij Saamo West-Vlaanderen pakken jullie dat anders aan? 

Absoluut. Wij vertrekken altijd bij de mensen zelf. Niet bij de theorie. We werken met mensen die moeilijk rondkomen, in kleine woningen of appartementen, en die vaak niet mee zijn in het grote verhaal over duurzame energie. Als zij niet mee kunnen stappen, dan mist de energietransitie een heel belangrijke groep. 

“We werken niet voor mensen, maar met mensen” 

Voor wie Saamo nog niet kent: waar staan jullie precies voor? 

Wij zijn een van de vijf regionale werkingen binnen Saamo. Onze kern is eenvoudig: we bestrijden uitsluiting door er samen tegen te werken. De focus ligt niet op individuele schuld, maar op systemen die mensen buitenspel zetten. Daarom gebruiken we het woord ‘uitsluiting’ heel bewust in onze slogan. 

We werken rond verschillende thema’s—onderwijs, energie, zorgzame buurten, dorpswerking—en dat doen we altijd samen: met lokale besturen, partners, vrijwilligers en vooral de doelgroep zelf. In West-Vlaanderen hebben we basiswerkingen in Roeselare en Oostende, brugfiguren in verschillende steden, en projecten die afhangen van de lokale context. 

Energiearmoede blijft groeien 

Jullie energieteam werkt al jaren rond energiearmoede. Wat is voor jullie de grootste uitdaging? 

De vraag hoe je mensen in energiearmoede echt kunt betrekken bij de energietransitie. Veel duurzame oplossingen zijn gewoon onhaalbaar: zonnepanelen op je dak, een warmtepomp, een grote renovatie… Voor veel van onze gezinnen is dat financieel totaal buiten bereik. En andere vernieuwende systemen, zoals energiedelen of energiecoöperaties, blijven voor velen te abstract. Je ziet het niet, je voelt het niet. 

Wij wilden daarom iets dat tastbaar, laagdrempelig en concreet is. Iets waarover je kan leren en praten. Zo kwamen we uit bij plug & play zonnepaneeltjes. 

Plug and play: zonne-energie voor huurders en kleine woningen 

Wat maakt die paneeltjes zo interessant? 

Het zijn kleine zonnepanelen met een ingebouwde omvormer die je gewoon in een stopcontact steekt. Vanaf april 2025 mocht dat officieel in België, en dat opende echt veel mogelijkheden. 

Ze zijn betaalbaar, makkelijk te plaatsen en perfect voor huurders of mensen die geen grote installatie kunnen of mogen zetten. En vooral: ze zijn zichtbaar en begrijpbaar. Je ziet ze staan in je tuin of op je balkon, je merkt wat ze opbrengen. 

In theorie leveren ze tot 800 watt en kun je ongeveer €150 per jaar besparen, met een terugverdientijd van vijf jaar. Maar dat wilden we niet op papier, we wilden weten: klopt dat in echte gezinnen? 

Van plan naar praktijk: zoeken, botsen, opnieuw beginnen 

Hoe zijn jullie gestart? 

Ons eerste idee was om het project op te zetten in een sociale woonwijk, maar de sociale woonmaatschappij ging niet mee. Waarschijnlijk door onzekerheid rond elektrische keuringen en door de grote renovatie en verhuisprojecten die eraan komen. 

Dat was een domper, maar ook tekenend voor een groter probleem. Veel woonmaatschappijen kiezen voor grootschalige modellen, zoals Aster, dat massaal zonnepanelen op daken plaatst. Kleine experimenten passen minder in dat plaatje. 

Maar we gaven niet op. Via ons netwerk kwamen we bij ‘t Schoederkloptje in Kortemark terecht—een warme, kleinschalige werking met veel goesting. Dat klikte meteen. De schaal was haalbaar en het enthousiasme groot. De eerste paneeltjes werden aangekocht met hulp van de projectsteun van Welzijnszorg. 

Hoe het project concreet loopt 

Wat gaan jullie precies testen? 

Het project duurt één kalenderjaar. Vijf huishoudens doen mee. Elke deelnemer krijgt: 

• Eén plug and play-paneel 

• Een Home Wizardmodule die meteen in euro’s toont hoeveel je bespaart 

• Een slim stopcontact om het verbruik van toestellen te meten 

• En we organiseren groepsmomenten: samen installeren, samen leren, samen vragen stellen 

We onderzoeken drie dingen: 

1. Wat is het echte financiële voordeel? 
   Geen tabellen, maar echte contracten en echte woningen. 

2. Welke praktische drempels bestaan er? 
   Denk aan schaduw, oriëntatie, type woning, een stopcontact buiten, kinderen in de tuin… 

3. Kun je via zo’n paneel een ruimer gesprek openen over energie? 
   Over CO₂, over beleid, over comfort en betaalbaarheid. 

En daarna? Wat gebeurt er na dit jaar? 

Dit is pas fase 1. Daarna bekijken we samen met partners: 

• Kunnen lokale besturen dit opnemen in hun energiearmoedebeleid? 

• Kunnen organisaties zoals Papillon ermee werken, bv. vanuit de huurformule van energiezuinige toestellen? 

• Kunnen plug and play panelen een rol spelen bij mensen met budgetmeters of tijdelijke begeleiding? 

• En: zet je dit best in op woningniveau of op gebruikersniveau? 

Er is nauwelijks internationaal vergelijkingsmateriaal. We zijn dus echt pioniers. De kennis die we opbouwen, kan andere organisaties en regio’s vooruithelpen. 

“Kleine stappen, groot effect” 

Wat hopen jullie dat dit project vooral zal doen? 

We willen de energietransitie zichtbaar maken voor mensen die anders niet mee zijn. Als je een paneel in jouw tuin ziet werken, als je ziet hoeveel euro’s je bespaart, dan verandert er iets. Dan ben je niet langer iemand aan de zijlijn, maar iemand die mee is, mee kan praten en mee kan beslissen. 

En dat is precies waar Saamo voor staat: iedereen laten deelnemen aan de samenleving, ook in de energietransitie. 

“We willen de energietransitie zichtbaar maken voor mensen die anders niet mee zijn, zodat iedereen kan deelnemen aan de samenleving.” 

Bedankt voor dit interview en heel veel succes met dit en andere projecten! 

 

fotograaf Pieter Cliteur - met dank