‘Niet de mensen moeten veranderen, maar de systemen’

Bij Welzijnszorg werken we samen met tientallen kleine en grotere organisaties die in wijken, parochies, steden en gemeenten en regio’s armoede aanpakken.            

Het merendeel van deze organisaties ondersteunen we met jouw giften gedurende twee jaar – deze ‘projecten’ krijgen een rol in de campagne of we werken op andere terreinen met hen samen. Een kleiner aantal jonge, startende initiatieven krijgen een eenmalig financieel duwtje in de rug.            

Het ondersteunen van armoedeprojecten is voor Welzijnszorg meer dan alleen geld geven. Het is samenwerken EN een stem geven.  We zetten in op een wederzijdse versterking: de verhalen en ervaringen van de armoedeprojecten voeden de campagnes en het politieke werk van Welzijnszorg. Tegelijkertijd helpen we de armoedeprojecten om hun ervaringen en suggesties te delen met het beleid en een ruim publiek. Zo delen we ook graag hun verhalen via deze weg.     

We bezoeken onze bekende vrienden van Radio Zonder Dak.  Lees je mee? 

 

Hallo, stel jezelf eens voor. Wie zijn jullie? 

Onze missie is sinds vorig jaar onveranderd gebleven. Nog steeds zetten we maximaal in op activatie en competentieontwikkeling van dak- en thuislozen door middel van een creatief proces. Geen traditionele hulpverlening, geen casemanagement en geen aanklampende hulpverlening. We kennen het hulpverleningslandschap goed en komen regelmatig bij verschillende collega-werkingen over de vloer. Soms werken we ook samen rond een project. 

We zetten maximaal in op activatie en competentieontwikkeling van dak- en thuislozen door middel van een creatief proces. 

Het verschil met vorig jaar is dat we meer als experten worden gezien. We zijn als project volwassener geworden. Zo werden we dit jaar uitgenodigd om als expert deel te nemen aan een woondebat met de voorzitter van de Commissie Wonen in het Vlaams Parlement en de schepen van Wonen en Stadsontwikkeling van de stad Antwerpen. Onze deelnemers krijgen vanuit hun eigen ervaringen een stem aan tafel. Daar zijn we uiteraard zeer trots op. 

We worden meer als experten gezien.  Onze deelnemers aan debatten krijgen vanuit hun eigen ervaringen een stem aan tafel. Daar zijn we uiteraard zeer trots op. 

Ook trokken we dit jaar naar Brussel, waar twee van onze deelnemers een talk gaven over huurschulden. Wat doet dat met iemand? Wat gebeurt er wanneer je na een lange periode van dakloosheid eindelijk weer een plek vindt, en er vervolgens deurwaarders voor de deur staan? Dat zijn verhalen die je niet altijd aan een klassieke vergadertafel hoort. Wat bijzonder sterk was, is dat er tijdens deze inspiratiedag rond huurschulden talloze deurwaarders aanwezig waren bij hun talk. Net daar ontstaat voor mij een belangrijk gesprek: mensen die doorgaans tegenover elkaar staan, krijgen de kans om echt naar elkaar te luisteren. 

We namen deel aan een inspiratiedag rond huurschulden waar talloze deurwaarders aanwezig waren. Net daar ontstaat een belangrijk gesprek: mensen die doorgaans tegenover elkaar staan, krijgen de kans om echt naar elkaar te luisteren. 

Ook maken we weer volop live radio. Dat doen we zelfstandig, maar we werden dit jaar ook uitgenodigd als gast bij de breakfastshow van een bekende Londense dj die in Antwerpen was. 

Ons project is intussen veel breder geworden dan het oorspronkelijke radiomaken. Zo werkten we het afgelopen jaar verder aan verschillende beeldende projecten. Een stagiaire van ons maakte bijvoorbeeld een meterslang doek waarop onze deelnemers rond bepaalde thema's konden borduren. Het resultaat werd een bijzonder sterk inhoudelijk afstudeerwerk aan de KU Leuven. 

We maken volop live radio, maar ons project is breder geworden, met beeldende, verhalende en presentiegerichte projecten. 

Een andere stagiaire maakte een magazine met foto's en verhalen van onze deelnemers. Nog twee andere stagiaires maakten via de presentietheorie kennis met onze doelgroep en deden ervaring op in het werken met mensen in kwetsbare posities. Ook daarvoor werkten we nauw samen met collega-organisaties. 

Waar doen jullie dat dan precies? 

Onze uitvalsbasis blijft Borgerhout. Een buurt die ons ondertussen goed kent, en waar we gevestigd zijn in een creatieve straat waar onze deelnemers anders niet zo snel terecht zouden komen. 

We hebben een goede relatie met onze buren en zijn intussen goed ingebed in de buurt. Dat merk je aan buren die even binnenlopen voor een babbeltje of een kop koffie, maar ook aan een lokaal restaurant of café dat af en toe een overschot aan eten komt brengen voor onze deelnemers. 

Al lange tijd hebben we ook een ruilbib voor onze deur. Vroeger was dat een gevonden kastje op straat, inmiddels heeft het een upgrade gekregen naar 'een serieus kastje'. Dat kastje brengt mensen samen, merk ik. Buren komen boeken brengen, boeken meenemen en blijven soms ook even staan voor een babbel. Je kunt er van alles in vinden. Van Kafka tot Dostojevski tot Jommeke. Ik had zelf nooit verwacht dat zoiets kleins zo verbindend zou kunnen werken. 

We hebben een goede relatie met onze buren en zijn intussen goed ingebed in de buurt en een ruilbib voor de deur. 

We werken daarnaast ook veel op locatie. Dat gebeurt vaak op uitnodiging van collega-organisaties of netwerken waar we deel van uitmaken. We organiseren graag mee momenten waarop we onze doelgroep in contact kunnen brengen met mensen met wie ze normaal gezien niet zo gemakkelijk in contact komen. 

In de zomer gebeurt dat vaak op pleinen, markten en evenementen. Maar dit jaar trekken we bijvoorbeeld ook naar Gent, waar we in de Kunsthal deelnemen aan de Museumnacht. Daarnaast zijn we aanwezig op verschillende symposia en netwerkdagen. 

Ik vind het belangrijk dat onze deelnemers niet altijd binnen dezelfde wereld blijven bewegen. Net door mensen met elkaar in contact te brengen die elkaar anders misschien nooit zouden ontmoeten, kunnen nieuwe inzichten en verbindingen ontstaan. 

We werken ook veel op locatie. Net door mensen met elkaar in contact te brengen die elkaar anders misschien nooit zouden ontmoeten, kunnen nieuwe inzichten en verbindingen ontstaan. 

Hoe maken jullie het verschil voor mensen in armoedesituaties? 

In een samenleving die steeds meer verhardt, is het zo belangrijk om ervaringskennis om te zetten in bruikbare expertise. Juist daarom moeten we blijven luisteren naar mensen in kwetsbare posities. We proberen hun stemmen dan ook zo luid mogelijk te laten klinken. 

Het afgelopen jaar had ik het gevoel dat we aan de juiste tafels zaten. Om daar uiteindelijk ook resultaat uit te zien, hebben we waarschijnlijk nog wat langer nodig. Maar ik ben ervan overtuigd dat systemen moeten veranderen, en niet per se de mensen die zich in kwetsbare posities bevinden. 

Op individueel niveau ligt dat vaak op een heel ander niveau. Betrouwbaar kunnen zijn, niet veroordelen, luisteren, aanwezig en open zijn. Een kop koffie en een warme hand. Afspraak is afspraak. Een verjaardag vieren. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar dat is het lang niet voor iedereen. 

Mensen kunnen bij ons echt successen behalen. Dat gebeurt vaak door uit hun comfortzone te treden. Bijvoorbeeld door voor een publiek een liedje te zingen of een gedicht voor te dragen. In het begin van het project fronsten buitenstaanders daar weleens hun wenkbrauwen bij. Inmiddels gebeurt dat niet meer. Mensen krijgen de ruimte om hun talenten te tonen en worden op een andere manier bekeken dan de manier waarop ze doorgaans door de samenleving worden benaderd. 

Mensen kunnen bij ons echt successen behalen. Dat gebeurt vaak door uit hun comfortzone te treden en hun talenten te tonen. Zo worden z op een andere manier bekeken dan de manier waarop ze doorgaans door de samenleving worden benaderd. 

Het is de bedoeling dat mensen vanuit ons project kunnen doorgroeien. Naar dagbesteding, vrijwilligerswerk, betaald werk, een hobby of eigenlijk van alles. Het liefst vinden ze opnieuw aansluiting bij de maatschappij en kunnen ze de vicieuze cirkel van de daklozenwereld doorbreken. 

Helaas zijn er niet alleen succesverhalen. Er is ook de bittere realiteit dat we soms mensen uit ons midden verliezen. Dat went nooit. 

Hoe helpen de schenkers van Welzijnszorg jullie daarbij? 

De basismiddelen blijven het belangrijkste. Door het politieke klimaat zijn verschillende middelen gewoonweg opgehouden te bestaan. Dat betekent dat er opnieuw veel uit eigen zak moest komen. Die trend zien we trouwens over het hele landschap, ook bij collega-organisaties. 

Juist daarom is het zo belangrijk dat er initiatieven bestaan waarbij leden schenken. Dat zie ik ook terug wanneer ik met leden spreek tijdens de startavonden. Het is prachtig om te zien hoeveel mensen zich betrokken voelen en op die manier hun steentje willen bijdragen. 

Maar anderzijds blijft er voor mij toch een fundamentele vraag. De verantwoordelijkheid om armoede op te lossen, zou in de eerste plaats bij de overheid moeten liggen. 

De basismiddelen blijven het belangrijkste. Door het politieke klimaat zijn verschillende middelen gewoonweg opgehouden te bestaan. Dat betekent dat er opnieuw veel uit eigen zak moest komen. Juist daarom is het zo belangrijk dat er initiatieven bestaan waarbij mensen schenken.  Het is prachtig om te zien hoeveel mensen zich betrokken voelen en op die manier hun steentje willen bijdragen. 

Schenkingen maken een verschil en kunnen ervoor zorgen dat waardevolle initiatieven blijven bestaan. Daar ben ik bijzonder dankbaar voor. Maar we mogen niet uit het oog verliezen waarom die steun soms zo noodzakelijk wordt. Wanneer organisaties steeds meer afhankelijk worden van giften om hun basiswerking overeind te houden, moeten we ons ook afvragen wat dat zegt over de manier waarop we als samenleving met armoede omgaan. 

Solidariteit vanuit burgers is waardevol, maar mag nooit een excuus worden om de maatschappelijke verantwoordelijkheid af te schuiven. 

Solidariteit vanuit burgers is waardevol, maar mag nooit een excuus voor de overheid worden om de maatschappelijke verantwoordelijkheid af te schuiven. 

Waar hopen jullie op het komende jaar? Wat wensen jullie als organisatie de mensen in armoedesituaties toe? 

Onze doelstellingen van vorig jaar zijn ruimschoots behaald. Daar zijn we trots op. 

De mensen wens ik vooral toe dat ze niet bij de pakken blijven zitten en hun ervaringen blijven delen. Het blijft zo belangrijk om naar mensen te luisteren en maatschappij breed te blijven vertellen dat niet de mensen, maar de systemen moeten veranderen. 

We moeten af van het idee dat mensen in kwetsbare posities zich voortdurend moeten aanpassen aan een samenleving die voor hen vaak niet werkt. Er zit zoveel kennis, talent en ervaring bij die mensen. Alleen krijgen ze niet altijd de kans om dat te tonen, laat staan dat er echt naar hen geluisterd wordt. 

We moeten af van het idee dat mensen in kwetsbare posities zich voortdurend moeten aanpassen aan een samenleving die voor hen vaak niet werkt. 

En dat kunnen we alleen samen veranderen. 

Onze missie blijft onveranderd: activatie, talent (h)erkennen en de stem van de meest kwetsbaren luid laten klinken. 

 
En dat kunnen we alleen samen veranderen.  Hartelijk dank voor dit bemoedigende interview!