Buurtwerk 't Lampeke is van alle markten thuis

Bij Welzijnszorg werken we samen met tientallen kleine en grotere organisaties die in wijken, parochies, steden en gemeenten en regio’s armoede aanpakken.       

Het merendeel van deze organisaties ondersteunen we met jouw giften gedurende twee jaar – deze ‘projecten’ krijgen een rol in de campagne of we werken op andere terreinen met hen samen. Een kleiner aantal jonge, startende initiatieven krijgen een eenmalig financieel duwtje in de rug.       

Het ondersteunen van armoedeprojecten is voor Welzijnszorg meer dan alleen geld geven. Het is samenwerken EN een stem geven.  We zetten in op een wederzijdse versterking: de verhalen en ervaringen van de armoedeprojecten voeden de campagnes en het politieke werk van Welzijnszorg. Tegelijkertijd helpen we de armoedeprojecten om hun ervaringen en suggesties te delen met het beleid en een ruim publiek. Zo delen we ook graag hun verhalen via deze weg. 

We gaan langs bij Buurtwerk ’t Lampeke in de Ridderbuurt in Leuven. De vzw werkt rechtstreeks met mensen in armoede. De werking is expliciet afgestemd op mensen binnen én buiten de buurt die, om welke reden ook, maatschappelijk kwetsbaar zijn of dat dreigen te worden. ’t Lampeke wil kansarmoede opmerken en doorbreken en ondersteunt mensen door samen met hen de problemen aan te pakken, door samen met hen op weg te gaan. 

Dag Karin, fijn je weer te zien!  Stel je jezelf nog even voor, wie zijn jullie? 

Ik ben Karin Nelissen, ik ben de coördinatrice van Buurtwerk 't Lampeke. Buurtwerk 't Lampeke is een organisatie die ondertussen 56 jaar bestaat in deze buurt, de voormalige arbeidersbuurt van Leuven. Op dit moment is dat ook nog altijd een buurt met een hoge concentratie aan sociale huisvesting en ook nog wel heel wat huizen die niet in orde zijn. Jammer genoeg moeten we daar bijna blij mee zijn, want het betekent dat mensen die tot onze doelgroep horen, nog in deze buurt kunnen blijven wonen. De gentrificatie speelt hier ook een rol, het lijkt positief dat middenklassers investeren in de buurt, maar het risico is groot dat de oorspronkelijke bevolking van mensen in armoede dan verdrongen wordt. 

We moeten bijna blij zijn met de hoge concentratie aan sociale huisvesting en huizen die niet in orde zijn in deze wijk, want dat betekent dat de oorspronkelijke arbeidersbevolking hier nog niet door hoge huur- en koopprijzen weggejaagd is. 

Wat is jullie belangrijkste doelstelling? 

Dat is de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting en in die zin zijn mensen in armoede dan ook onze primaire doelgroep. De rest van de samenleving is onze secundaire doelgroep, omdat wij zeker geen apart eiland willen zijn in de samenleving, maar we willen graag die bruggen bouwen.  

Wat doen jullie? 

Wij zijn een beetje van alles. Wij zijn een buurtwerking, wij zijn ook een vereniging waar mensen in armoede het woord nemen. Wij zijn jeugdwerk, wij zijn een gezinsondersteunende werking. Wij hebben ook een kinderdagverblijf, dus wij zijn ook een officiële werking binnen de kinderopvang. Dus je ziet, we zijn een beetje van alle markten thuis. 

Wij zijn van alle markten thuis: een buurtwerking, een vereniging waar mensen in armoede het woord nemen, jeugdwerk, gezinsondersteunende werking, kinderdagverblijf... 

We hebben een deelwerking per leeftijdsgroep. Het kinderdagverblijf, De Wurpskes, is voor kinderen van 0 tot 3 jaar en hun ouders. We hebben een kinderwerking voor kinderen van 2,5 tot 12 jaar.  Een jongerenwerking, Den Tube, dat is van 12 tot maximum 30 jaar. En dan onze gezinswerking, die circuleert een beetje over alle werkingen, als het maar gaat over gezinnen met jonge kinderen (van 0 tot 6 jaar). Dan hebben we nog het buurthuis, dat is de plek waar we hier zitten. We zijn pas verhuisd naar hier, een heel mooi gebouw, een buurthuis voor iedereen eigenlijk. Met een focus op volwassenen, maar is eigenlijk iedereen hier welkom. 

Wij werken op drie lagen. (1) Dat is één, onze basiswerking en dat is in rechtstreeks contact met de mensen. Dat gaat van het organiseren van speelpleinwerking tot buurtmaaltijden, tot mensen in dakloosheid die hier een douche kunnen nemen of hier de was kunnen doen.  We hebben een tweedehandswinkeltje, we gaan samen naar theater. We hebben huiswerkbegeleiding en ook juridische permanentie. Het zijn ontzettend veel activiteiten die wij samen met de mensen doen.  (2) Een tweede laag is dat wij een projectwerking hebben, waar we vooral inzetten op talent en op krachten van de mensen. Voorbeelden daarvan zijn onze percussiegroep of onze circusgroep. We zijn met muziek bezig, met het digitale, met bewegen enzovoort.  (3) Een derde pijler is ons beleidswerk. Omdat wij niet geloven in het individuele schuldmodel, waar de schuld gelegd wordt bij het individu, omdat die in armoede leeft. We vinden het logisch dat iedereen hard moet werken, dat doen we zelf ook.  Maar de hefbomen om armoede te bestrijden, die liggen voor ons wel bij de beleidsmakers. Bij de verschillende overheden, maar evengoed bij het beleid van een school.  

We vinden het logisch dat iedereen hard moet werken, dat doen we zelf ook.  Maar de hefbomen om armoede te bestrijden, die liggen wel bij de beleidsmakers. 

De drie pijlers zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Want de signalen halen wij uit onze dagdagelijkse werking en wij kunnen die signalen meenemen. Regelmatig gaan mensen in armoede mee rond de vergadertafel om bij nieuwe voorstellen hun mening vanuit een armoedebril te geven.  

Sommige beleidsmakers staan er heel erg voor open en zien ook dat zij een hele belangrijke rol te spelen hebben in de strijd tegen armoede. 

Sommige beleidsmakers staan er heel erg voor open en zien ook dat zij een hele belangrijke rol te spelen hebben in de strijd tegen armoede. Andere beleidsmakers van andere partijen hangen meer het individuele schuldmodel aan. Dus daar hebben we toch nog wel wat meer werk om onze boodschap duidelijk te maken.  

Werken jullie voornamelijk met vrijwilligers?  

We hebben een ploeg van een 35-tal personeelsleden, ongeveer 24 voltijdsequivalenten. Belangrijk daarbij te zeggen is dat we ook 10 mensen in een specifiek statuut tewerkgesteld hebben. Dus dat is toch wel een derde van de hele ploeg die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben en vroeger in het kader van lokale diensteneconomie en nu in het kader van individuele maatwerk zijn die bij ons tewerkgesteld.  Daarnaast hebben we natuurlijk heel veel stagiairs en vrijwilligers. Als we kijken naar het aantal vrijwilligers op jarenbasis is dat een kleine 300 mensen die hier vrijwilligerswerk doen. Dat gaat van huiswerkbegeleiding doen met kinderen, of mee fietsen maken, in het bestuur zitten, meekoken, juridische permanentie. Het is een heel breed gamma. We hebben heel wat mensen die zich aanbieden om vrijwilligerswerk te doen en dan gaan we altijd kijken naar wat kun jij, waar zitten je sterktes en dan gaan we zoeken naar wat wij nodig hebben en dan zoeken we naar de goede match.  

Als we kijken naar het aantal vrijwilligers op jaarbasis is dat een kleine 300 mensen die hier vrijwilligerswerk doen. 

Hebben jullie ook verschillende thema's waar jullie op inzetten? 

Ja, belangrijk is dat als het gaat over armoede, dat je dat niet kunt toewijzen tot één ding. Dat gaat niet alleen over opleidingen of dat gaat niet alleen over de werkstelling. Dat gaat over al die levensdomeinen van tewerkstelling, opleiding, gezondheid, vrije tijd, huisvesting, ... noem maar op. Eigenlijk alle grondrechten van de mensen passeren de revue. 

Armoede kun je niet toewijzen aan één thema, dat heeft een impact op alle levensdomeinen. 

We zijn met al die thema's bezig in de dagdagelijkse realiteit, omdat ze allemaal op onze weg komen. Projectmatig en beleidsmatig zijn wij vooral bezig rond onderwijs, cultuur, mobiliteit en duurzaamheid. Klimaat en milieu, dat zijn zeker thema's waar wij heel hard mee bezig zijn. Ook rond huisvesting, maar daar nemen we zelf minder initiatieven in, daar zitten we vooral mee in overleg.  

En rond mobiliteit en duurzaamheid, hebben jullie dan ook een project ingediend bij ons?  

Ja, dat klopt. We zijn al heel lang bezig rond mobiliteit en mobiliteitsarmoede en heel die werking is begonnen met kinderfietsjes die we kregen en andere die we ondertussen aankochten met projectmiddelen van her en der, waardoor we nu een zeventigtal kinderfietsen hebben om de kinderen van de kinderwerking te leren fietsen.  Wij leren ook heel wat volwassenen fietsen en we hebben ook een leasesysteem voor volwassenen. Een belangrijke stuk is onze fietstaxi. Er zijn heel wat mensen die een beperking hebben, of mensen die door hun leeftijd eigenlijk minder mogelijkheden hebben.  

Na de invoer van het circulatieplan in Leuven is het idee van de fietstaxi ontstaan om bereikbaarheid te vergroten. We hadden eerst één en nu hebben we twee fietstaxi's, waarmee wij mensen uit de buurt mee gaan ophalen en naar de dokter, de kinesist de markt, naar weet ik veel waar brengen. Mensen die anders daar niet meer zouden geraken. Soms mensen die hier vlakbij wonen, maar die zelfs niet meer tot het buurthuis geraken, die gaan we ophalen en brengen we naar hier. Voor die mensen is dat ontzettend belangrijk, want anders blijven die een stuk in die eenzaamheid zitten, geraken die meer en meer geïsoleerd of geraken die soms ook niet meer bij de dokter, wat heel erg nodig is.  We hebben daar een fijne samenwerking met enkel wijkgezondheidscentra in Leuven en we werken ook samen met een aantal woonzorgcentra, die de fietstaxi soms lenen, om op die manier mensen die wat op leeftijd zijn, ook een fijne fietstocht te gunnen. Nu beperken we ons een stuk tot mensen die een link hebben met onze werking, de wijkgezondheidscentra, een andere buurtwerking/basiswerking, maar eigenlijk is het onze droom om fietstaxi's in Leuven te hebben en dat dat gewoon als een heel normaal vervoersmiddel beschouwd wordt.  

Het is onze droom om fietstaxi's voor iedereen in Leuven te hebben zodat dat gewoon als een heel normaal vervoersmiddel beschouwd wordt. 

De fietstaxi's zijn dus heel zinvol en belangrijk voor de mensen die er gebruik van maken. Die geraken uit hun isolement en die geraken op hun plaats. Het is ook belangrijk voor de mensen die fiets taxichauffeur zijn. Want dat zijn ook vaak mensen die met wat issues zitten en voor hen is het dikwijls een opstap om weer in de samenleving te komen.  

Een derde groep zijn de omstaanders. Als we met de fietsstaxi rijden, ik rijd daar soms ook mee, dat valt heel erg op hoe mensen beginnen te lachen, hoe vrolijk mensen worden om de fietstaxi te zien passeren.  

Moeten mensen ook een soort opleiding volgen voor ze daar mee kunnen rijden?  

Ja een theoretische les die wordt aangeboden door Mobiel 21, omdat het een driewieler is en er ook wel een aantal specifieke verkeersregels rond bestaan en daarnaast is het praktisch en dat is oefenen. 

Als jullie mochten dromen, zouden jullie dan ook meerdere fietsstaxi's hebben?  

We hebben er nu twee, en eentje kun je ook omvormen als fietscargo, dus ook al onze boodschappen doen wij met de fiets.  

We hebben nu twee fietsstaxi's en we dromen van vijf. 

We hebben het met behulp van wat deskundigen uitgerekend dat je er eigenlijk minstens vijf zou moeten hebben voor een draaiende werking. De aankoop ervan is kostelijk en dan moet je ook nog een brede ploeg hebben aan fiets taxichauffeurs en ook mensen hebben die dat kunnen onderhouden en kunnen repareren.  

En waar gaat de projectensteun naartoe?  Is dat het onderhoud en herstelling? 

Inderdaad nu boordnodig onderhoud en herstellingen, maar een volgende stap is dat mensen zelf een basiscursus kunnen volgen zodat we zelf minstens dat basisonderhoud zelf kunnen doen en dat we niet bij het minste naar de fietsenmaker moeten gaan. 

En dan zitten we ook nog wat te zoeken. Hoe kunnen we dat nu echt verduurzamen? We zijn geen commercieel bedrijf en we mogen eigenlijk geen geld vragen, dus dat doen we ook niet. Mensen geven ons wel giften. Niet iedereen, er zijn mensen die ook gewoon niks kunnen geven, maar er zijn mensen die 1 euro geven als vrije gift of 5 euro. We hebben ook een aantal mensen die 5 euro per maand storten. Dus met dat budget en dan het budget van Welzijnszorg, met dat allemaal samen kunnen doen de dingen die we willen doen. Maar onze droom is toch wel om de werking uit te breiden, maar het tegelijk toegankelijk te houden. 

Onze droom is om er echt een bedrijfje van te maken.  

Waar gaan jullie dit najaar vooral nog mee aan de slag? 

Vooral verder doen met alle activiteiten die we doen, want dat vraagt echt wel heel veel. Je wordt geconfronteerd met heel wat miserie van mensen, je moet dat ook kunnen volhouden, maar gelukkig is buurtwerking iets heel eigen dat ook heel veel vrolijkheid in zich heeft. Dat is ook buurtwerk, namelijk samen fijne activiteiten doen.  

Buurtwerking is ook met elkaar fijne dingen doen. 

Eén van de hoogtepunten van het jaar waar heel veel mensen naar uitkijken is onze kerstmarkt. Dat is de laatste woensdag voor de kerstvakantie. Iedereen is daar ook welkom. Dat is eigenlijk niet zoveel markt. Dat is wel echt een ontmoetingsplaats van mensen van onze werking, ook uit de sector komen daar mensen naartoe. Mensen doen dan ook hun feestkledij aan uit het land van origine, wat maakt dat wel altijd een hele bonte verzameling is van mensen die beginnen te dansen op muziek. Het duurt niet zo lang, maar de mensen genieten daar nog weken van na en kijken daar eigenlijk de rest van het jaar naar uit.  

De kerstmarkt is een hoogtepunt in het jaar. 

Wat is jouw grote droom? 

De grote droom is natuurlijk dat de hebzucht in de wereld verdwijnt en dat er meer solidariteit en verdraagzaamheid komt.  

We zitten in een geglobaliseerde wereld, waar enkele mensen veel te veel macht hebben.  Ik wens dus dat er opnieuw veel meer solidariteit en verdraagzaamheid komt, want we zijn echt wel bergaf aan het gaan met de samenleving.  

Ik doe deze job al heel lang, omdat ik wel geloof dat wij toch verschil maken.  

Ik denk wel dat wij verschil maken en dat wij heel veel steentjes in het water gooien, die rimpelingen blijven teweegbrengen en die rimpelingen worden soms golven en die brengen wel echt heel wat dingen in beweging. 

We hopen samen met jou dat de rimpelingen golven worden en dat die mensen in beweging brengen, samen tegen armoede!  Dank voor het fijne gesprek Karin!