Welzijnszorg maakt werk van structurele armoedebestrijding in eigen land.

U bent hier

Standpunt hervorming kinderbijslag

Hervorming kinderbijslag: regering moet terug aan tafel om armoedetoets te doorstaan.

 

  1. Welzijnszorg betreurt niet vooraf geconsulteerd te zijn m.b.t. de hervorming van de kinderbijslagen.

  2. De voorwaardelijk van de participatietoeslagen moet afgeschaft worden. Deze is contraproductief, duur, administratief te zwaar en problematisch aan de gewestgrenzen.

  3. De tweede indexsprong moet opgeschort worden. Arme gezinnen van nu moeten niet opdraaien voor de hervormingskost van morgen.

  4. De sociale toeslagen moeten voor alle gezinnen een substantiële daling van de armoede betekenen zoals door de regering zelf beloofd.

 

Afgelopen weekend besliste de Vlaamse regering over drie belangrijke dossiers (de hervormingen van het secundair onderwijs, de kinderbijslag en de provincies). Dit met een nachtelijke vergadering en een compromis dat even Belgisch is als stoverij met frietjes. Graag zoomen we dieper in op de hervorming van de kinderbijslagen

De snelle reacties op zaterdagmorgen waren verdeeld, enkel de regering leek eensgezinds positief. Weliswaar elk met z’n eigen accenten: Elke partij had een trofee om in de kast te zetten. CD&V pronkte met de sociale correcties, Open VLD met de voorwaardelijkheid van een hervormde schooltoelage en N-VA was blij met een basistoeslag van 160 euro per kind. Zo werkt zo’n compromis nu eenmaal.

Wat is de context? We leven in de rijke regio Vlaanderen, die de kinderarmoede het afgelopen decennium heeft laten verdubbelen tot meer dan 11%. De kinderbijslagen hebben sinds de jaren ’70 meer dan 30% van hun waarde verloren. Decenniumdoelen 2017 pleitte daarom om de hervorming van de kinderbijslag aan te grijpen om de sociale correcties uit te breiden. Zo kan je, naast een sterke universele sokkel, de kinderarmoede effectief te laten dalen.

Hoe ziet het resultaat eruit?

Positieve aspecten

  • De doelgroep die sociale correcties ontvangt breidt uit. Dit is een positieve evolutie. Tenminste als de technische mogelijkheden klaar zijn om de inkomens van gezinnen goed, snel en efficiënt te bepalen en de juiste toeslagen automatisch toe te kennen.
  • De regering belooft om de sociale toeslagen al voor 2019 toe te kennen aan gezinnen die volgens de nieuwe inkomensgrenzen ook recht hebben op deze toeslagen.
  • Er volgt in het kielzog van deze hervorming een automatisering van de school- en studietoelagen. Hiervoor zijn ook extra middelen voorzien.
  • De voorziene sociale toeslagen in de kinderbijslag betekenen een kleine vooruitgang voor gezinnen met 1 en 3 kinderen.

Negatieve aspecten

  • Gezinnen met 2, 4 of meer kinderen gaan er op achteruit in het nieuwe systeem van kinderbijslagen. Voor hen dreigt het nieuwe systeem zelfs een iets hoger armoederisico te veroorzaken. Ook voor de andere gezinstypes is de daling van de armoede onvoldoende om de door de regering beloofde halvering van de kinderarmoede in 2020 waar te maken.
  • De voorwaardelijkheid in de schooltoelagen is een slecht idee. De schoolparticipatie van mensen in armoede verhogen doe je niet met financiële straffen. Voor gezinnen in armoede is dit geen extraatje, maar zijn dit noodzakelijke middelen om min of meer rond te komen. De doelstelling is om meer kinderen regelmatig in de kleuterklas en lagere school te krijgen. Hiervoor moet de overheid diensten steunen die kort op de bal spelen en remediërend werken. Een financiële straf zal deze gezinnen niet vooruit helpen. Integendeel. Bovendien belet dit een eenvoudige en snelle toekenning en zorgt voor extra lasten en kosten voor de overheid.
  • De tweede indexsprong in de kinderbijslag heeft een nadelig effect op de gezinnen van vandaag, ook deze in armoede. Zij zien de waarde van hun kinderbijslag opnieuw dalen. Hoewel dit geld in het systeem van kinderbijslag blijft, is dit voor de huidige gezinnen in armoede alweer een inkomensverlies.
  • De armoedetoets moet nog gebeuren. Hoewel minister Vandeurzen belooft dit nog te doen, is het de omgekeerde manier van werken. De fundamentele regeringsbeslissing lijkt al genomen. Heeft de armoedetoets dan nog zin?

De komende weken volgt alsnog een armoedetoets. Een laatste kans voor de regering om verschillende foute keuzes recht te trekken:

  • Volgens het eigen regeerakkoord wil deze regering de kinderarmoede halveren tegen 2020. Als één van de belangrijkste hefbomen hiertoe, de kinderbijslag, slechts een beperkt positief effect heeft voor een deel van de gezinnen in armoede, dan is dit in strijd met het regeerakkoord en de eigen doelstellingen. Ook het Vlaams actieplan armoede stelt duidelijk dat de Vlaamse regering kinderarmoede wil bestrijden met de sociale toeslag in de kinderbijslag.
  • De armoedetoets die de regering wil laten uitvoeren moet serieus genomen worden. Als de meest recente cijfers kloppen dan moet de regering extra sociale toeslagen toekennen. Er mag volgens hun eigen principes, geen enkel gezin in armoede op achteruitgaan.
  • Concreet betekent dit dat de sociale toeslagen moeten stijgen én er een volledige gezinsmodulatie moet komen om de armoede te laten dalen bij gezinnen met 2,4 of meer kinderen.
  • De voorwaardelijke participatietoeslagen dienen onvoorwaardelijk te worden. Door het versterken van de inkomenspositie van mensen in armoede zal hun participatie aan de samenleving (en het onderwijs) toenemen. Het afnemen van deze tegemoetkoming is enerzijds contraproductief (mensen worden dieper in de miserie geduwd) en anderzijds een dure administratieve oefening, waarschijnlijk duurder dan niet invorderen. Bovendien duiken problemen op voor gezinnen waarbij de kinderen naar school gaan in een ander gewest dan hun woonplaats, of omgekeerd.
  • Je kunt de kinderbijslag niet hervormen zodat iedereen wint, tenzij je plots extra budget vindt. Nu wordt dit budget gevonden door een tweede indexsprong. Deze treft iedereen die in het huidige systeem zit, ook zij in armoede. De indexsprong moet daarom opgeschort worden. Anders werkt de regering opnieuw in strijd met de eigen akkoorden en principes: gezinnen in armoede mogen er niet op achteruit gaan.

De Vlaamse regering moet opnieuw aan tafel. De goede dingen uit het huidige akkoord, zoals het uitbreiden van de doelgroep voor sociale correcties en het automatiseren van school- en studietoelagen, verdient lof en dient nu technisch gerealiseerd te worden.
De sociale correcties en de strijd tegen armoede verdient echter veel beter dan een kleine verbetering voor de ene en een achteruitgang voor de andere gezinnen. Een regering die zichzelf en haar eigen teksten serieus neemt gaat terug aan tafel en zet dit recht.